دنیای شیرین شعرهای کودک ترکمنی

من با شعر و قصه کودک وارد دنیای ادبیات شدم، شاید به این خاطر که از دوران کودکی پا به این دنیای زیبا و تخیل انگیز گذاشتم. ابتدا شعر و قصه فارسی برای کودکان می نوشتم و آثارم در نشریاتی چون کیهان بچه ها و سروش نوجوان و آیش چاپ می شد و جالب این که با این که زبان فارسی زبان مادریم نبود در بسیاری از مسابقات کشوری نفر اول بودم و شعرم با عنوان «قالی» از سوی شورای ادبیات کودک ایران به عنوان شعر منتخب اولین دهه پس از انقلاب در میان کودکان و نوجوانان انتخاب شد.  بعدها با تشویق و توصیه بسیاری از همتبارانم تصمیم گرفتم که شعر ترکمنی را شروع کنم. بدین ترتیب در ادامه کار ادبی خود شعرهایم را به ترکمنی نوشتم و قصه هایم را به فارسی تا از هر دو زبان بهره ای ببرم. به نظرم دهه شصت، سال شکوفایی شعرهای کودک ترکمنی من بود.

شعر کودک ترکمن خاطره های شیرینی برایم دارد. همیشه یاد عروسیهایی می افتم که افراد فرهنگ دوست ترکمن آنها را فرصتی برای شب شعر و موسیقی تبدیل می کردند. در واقع میان ما که مراسمهای دولتی و رسمی ادبی و هنری خیلی کم وجود داشت، عروسیها بهترین فرصت برای برگزاری چنان مراسمهای فرهنگی بودند. عروسیهای افراد فرهنگ دوست وظیفه بزرگ انتقال فرهنگ و ادب و هنر ترکمن را به عهده داشت و معمولا از طیف ما برای شرکت در آن مراسمها دعوت به عمل می آمد.

اما جالب این که اهل فرهنگ شناخته شده ترکمن که در مراسمها شرکت می جستند، اکثرا ویژگی بارز و برجسته ای برای خود داشتند و موضوع و نوع ادبی و فرهنگی و هنری خاصی را تمثیل می کردند. مثلا امین ا... گلی اگر در جمع بود باید از تاریخ ترکمن سخن می گفت، اگر ستار سوقی و یا عید محمد اونق بودند حتما باید شعری می خواندند، اگر نازدوردی قوجقی ( اوققا) بود حتما باید داستان مقامهای موسیقی ترکمن را برای مردم تعریف می کرد، اگر حاج نورجان آق بود باید از گروههای موسیقی ترکمن سخن می گفت و اگر حرفی از موسیقی نداشت بایستی با لطیفه ای مردم را به وجد می آورد و اما می رسم به خودم، بله مرا با شعر کودک شناخته بودند. و اگر من در جمع بودم حتما باید شعری کودک می خواندم. شعرهای کودک من هم آن موقع اکثرا طنز بودند که موجب خنده کوچک و بزرگ می شدند، مثل فیلمهای کارتونی که کوچک و بزرگ آن را با لذت تماشا می کردند.

یادش بخیر آن روزها روزهای شیرینی بود. به نظرم خیلی خودمانی تر و صمیمانه تر و شیرینتر از این مراسمهای رسمی ادبی بود که امروزه اجرا می شود.

آن موقع من منظومه کودکانه زیاد می نوشتم و در همه اشعار داستانی ام اسم قهرمانم آننا بود. برای همین بعضی ها آنقدر با اسم آننا اخت پیدا کرده بودند که تا سالها خیال می کردند که اسم من واقعا آننا است و « آننا جان» خطابم می کردند.

آن برنامه های ادبی در عروسیها و تشویقای مردم باعث شد که شعر کودک را با جدیت ادامه بدهم و آثار متفاوتی را به بچه های ترکمن اهداء کنم.

در اواخر دهه شصت یک بار به همراه دوستانم صفر کر و کوروش طریک یک نوار شعر کودک پر کردیم. اما چون امکانات و سرمایه کافی نداشتیم نتوانستیم توزیع خوبی بکنیم.

حدود سال 1377-1376  در سفری که به ترکمنستان کردم با بسیاری از شعرا و نویسندگان کودک ترکمنستان چون قاسم نوربادف و همرا شیر و قیوم تانگیر قلی اف و ... آشنا شدم و آنها استقبال خوبی از شعرهای کودکم کردند و آنها را در مجلاتی چون کورپه و گونش چاپ کردند و یک بار هم در کتابخانه کودکان عشق آباد من و همرا شیر برنامه شعر خوانی و سوال و پاسخ برای کودکان و نوجوانان ترکمن داشتیم که خیلی جالب بود. من خیلی دوست داشتم چنین برنامه ای را در ایران برای کودکان ترکمن ایران داشته باشم. اما کو آن ارگان دولتی و احترام و امکانات و برنامه ریزی و تبلیغات که چنین برنامه ای برای من در ایران برگزار کند.

 خیلی دوست داشتم که کتابی رنگی برای کودکان ترکمن در ایران به چاپ برسانم اما چون زبان آن ترکمنی بود، باید خودم سرمایه گذاری می کردم و هزینه زیادی داشت و تا امروز موفق به این کار نشدم.

در شماره 163 هفته نامه صحرا تاریخ 14 آبان 1384 چندی از شعرهای کودکم را به صورت ویژه نامه ای در لای هفته نامه صحرا چاپ و به صورت رایگان بین مردم ترکمن صحرا توزیع کردم تا همین طور بدون استفاده در دستم نمانند.

الان هم تصمیم گرفتم آن شعرها را در وبلاگم بگذارم تا کسانی که احتمالا آنها را ندیدند یا اگر هم دیدند فراموش و یا گم کرده اند بتوانند استفاده کنند. فقط خواهشم از شما عزیزان این است که اگر کودکی در کنار خود سراغ دارید این شعرها را حتما برایشان بخوانید تا زحمات بنده هم تاثیری هر چند ناچیز روی ادبیات ترکمنی بچه های ما داشته باشد.

کلیک کنید

شعر تورکمنینگ ییتیره ن غیراتینا در یوتوپ با تصویر سازی جلال پادبانی

اولین نشریه رسمی ترکمن صحرا و گلستان

 ده ساله شد

 انگار همین دیروز بود که مغازه ای ساده را به عنوان دفتر نشریه در طرفهای میدان یادبود گنبد اجاره کردیم. مطالب نشریه را حاضر کردیم و من برای چاپ آن رفتم به تهران. این اولین تجربه ما بود و من و دوستانم از شوق در پوست خود نمی گنجیدیم.

وقتی با نشریه صحرا که صفحه اول و آخر آن تماما رنگی بود به گنبد آمدم گروهی از جوانان ترکمن را در کنار همکارانم آنامحمد بیات و هال محمد پروین دیدم که برای لاگذاری نشریه بسیج شده بودند. بچه ها شب نشستند و لاگذاری کردند. صبح روز بعد که 27 اسفند 1376 بود اولین نشریه رسمی ترکمن صحرا و گلستان در منطقه  توزیع شد و آن روز شاهد چه ازدحامی جلوی دفتر بودیم.

متن کامل

دوست گرامی، شاعر گرانقدر ترکمنصحرا

جناب آقای عیدمحمد اونق

رحلت جانگداز فرزند عزیزتان دانگ آتار را به شما و خانواده گرامی تسلیت می گویم.

هجرت دلبندتان و داغ جانسوز شما، رعشه بر دلهایمان انداخته است. گویا خداوند شاعران را تنها برای درد و مفارقت آفریده است.

                                                   آیرالیغا آدم اوغلی نیله سین

                                                   کیم قالار گورمه ین آجل حیله سین

مختومقلی حیوان بیلسه بالاسین

آدم اوغلی ییغلامایان بولارمی

خداوند صبرتان بدهد. ما را در غم خود شریک بدانید.

آیا دوست دارید آثار ادبیتان در این وبلاگ

نقد شود؟!

دوستان عزیز حال که وبلاگی برای خود باز کرده ام دلم می خواهد برای اهل قلم ترکمن نیز در حد توان خود مطالب سودمندی داشته  باشم و برای نقد نیز جایی باز کنم. می دانید که رشد و شکوفایی ادبی یک شاعر و نویسنده بدون نقد آثارش و وقوف بر نارساییهای آن امری محال است و چه بسا بین ما اهل قلمانی وجود دارند که در طول حیات ادبی خود یک بار هم که شده نقد علمی ندیده اند و اشکالهای اولیه ادبی آنها تا سالها سراغشان بوده و نتوانسته اند گامهای بزرگتری بردارند. 

در طی سالهای گذشته خیلی از دوستان می خواستند داستانها و شعرهایشان را بخوانم و نظری بدهم. اما تحصیلات و کار و زندگی عرصه ادبیات را بر من تنگ کرده بود و نمی توانستم احساسات دوستان را پاسخ دهم. حال در نظر دارم که در وبلاگ خود جایی برای نقد آثار ادبی باز کنم. اما تفاوت در اینجاست  که این نقد یک نقد پنهانی نخواهد بود بلکه در وبلاگ منتشر خواهد شد و شاید این شیوه به مذاق خیلیها خوش نیاید. چون نقد ذاتا همواره با صاحب اثر در کشمکش است. اما شرط بنده برای این کار همین است تا بقیه خوانندگانم نیز بتوانند از نقد و نظرهای درج شده بهره ای ببرند.  لذا دوستان شاعر و نویسنده ای که دوست دارند آثارشان را در معرض نقد قرار دهند، بسم ا...

 البته شکل نقد بنده در مواجه با اثار متفاوت است. معمولا منتقدان آثاری قابل نقد را انتخاب می کنند و به تجزیه و تحلیل آن و تشخیص سره از ناسره می پردازند که شاید این نقد وفق حال آفریننده اثر باشد و شاید خلاف آن. اما در شیوه نقد بنده این صاحب اثر است که اثرش را برای نقد به منتقد می فرستد. لذا باید منتقد را بشناسد و به دانش و آگاهی و در عین حال عدالتمندی او ایمان داشته باشد که هدف بنده نیز با برخوردی عدالتمندانه ایجاد اعتماد و باور در بین اهل قلم ترکمن است.

لذا اگر کسی و کسانی احساس می کنند که می توانند از نگاه ادبی منتقدانه حقیر چیزکی به دست آورند، در اندازه ای که زمان فراغتم اجازه دهد(مخصوصا روزهای تعطیلی) ، در خدمت آنان خواهم بود. ارسال مطالب با نام مستعار نیز هیچ منعی ندارد.

آدرس الکترونیکی:

برادر کوچک سرباز

نویسنده: قاسم نوربادف       مترجم: ع. دیه جی 

اشاره:

برای خواندن ادامه داستان کلیک کنید

چند شعر ترکمنی برای دوستداران شعر و ادب ترکمن

دوستان عزیز شاید قبلا این شعرها را خوانده یا شنیده باشید. اما همان طور که در سمت چپ (بخش مقدمه) عرض کردم هدف بنده در این وبلاگ هم گرد آوری مطالب متفرقه ام است و هم ارائه مطالب جدید. لذا برای آغاز کار چند شعری را که در دم دستم است برگزیده ام. با این ایده که اگر من هم در حال حاضر حرف تازه ای برای شما نداشته باشم،  شما با نظرات و یادداشتهای خود می توانید حرفهایی تازه برای من داشته باشید. اشتباه که نمی کنم؟ در ضمن تصاویر مینیاتورهای میان متنها متعلق به مینیاتوریست برجسته ترکمن دوست گرامیم  عظیم گوکی است که با اجازه خود ایشان از آنها عکس گرفتم و در وبلاگ خود بکار بردم. البته خود مینیاتورها بسیار زیباتر و جذابتر از این عکسها هستند.

تورکمنینگ ییتیره ن غیراتینا